Vakmanschap en nieuwe vaardigheden leren

Vaardigheden leren

Op de vraag die Louis van Gaal in zijn functie als bondscoach gesteld is ‘hoe word je een goede voetballer’ antwoordde hij simpelweg ‘door een miljoen keer te oefenen’.

De meeste mensen kunnen leren autorijden, maar het lukt niet zonder de nodige praktijklessen. De een heeft er misschien 10 lessen voor nodig, de andere 30 of meer, maar niemand heeft leren autorijden uit een boekje. Met behalen van het rijbewijs hebben mensen een proeve van bekwaamheid afgelegd. We weten allemaal dat je vervolgens nog de nodige ‘vlieguren’ moet maken om een ervaren chauffeur te worden.

Als je aangeleerde vaardigheden onvoldoende onderhoudt, dan verlies je vakbekwaamheid. Ook als je aangeleerde vaardigheden teveel routinematig, teveel onbewust gaat toepassen, verlies je kwaliteit. Het is niet voor niets dat in sommige beroepsgroepen professionals regelmatig testen moeten afleggen om te bewijzen dat zijn voldoende vakbekwaam zijn. Een politieagent verliest zijn wapenvergunning als hij onvoldoende vaak oefent en daarbij slechte resultaten haalt. Het devies is dus oefenen.

Er zijn 6 gulden spelregels als het gaat om het ontwikkelen en onderhouden van vaardigheden:

Check je motivatie

De bereidheid om te leren is afhankelijk van je motivatie. Geloof je in je vak en in het belang van professionaliteit, geloof je dat je verschil kunt maken voor je klanten en ben je bereid je te verdiepen in nieuwe methodes waarvan anderen zeggen dat ze beter werken dan wat je zelf al doet? Ben je bereid de tijd te nemen om te leren en kritisch naar jezelf te kijken?

Oefen slechts 1 vaardigheid tegelijk

Het vak werkgeversdienstverlening omvat diverse taken, die elk op zich weer verschillende vaardigheden vereisen. Het is ondoenlijk om al die vaardigheden in één keer bij de kop te vatten en allemaal tegelijk te gaan ontwikkelen. Legt de focus voor een bepaalde periode op 1 leerdoel en stap pas over op het volgende doel als je deze vaardigheid goed onder de knie hebt. Bij het lezen van deze werkwijzer zal iedereen in aanvang worstelen met het precieze verschil tussen een implicatievraag en een nuttig-effectvraag. Door de focus te leggen op implicatievragen, word je daar steeds scherper en beter in. Daarna is het ook veel makkelijker om de vaardigheid nuttig-effectvraag te ontwikkelen.

Sta open voor feedback

Als je nieuwe vaardigheden aanleert, is het belangrijk dat andere, vooral meer ervaren professionals met je meekijken, hoe je dingen toepast. Teveel oefenen in je eentje vergroot de onzekerheid van ‘doe ik het wel goed’ en heeft het risico in zich dat de vaardigheid op de verkeerde manier ontwikkeld wordt. Het zelf observeren van andere professionals is overigens ook een goed middel om een vaardigheid te ontwikkelen.

Probeer de vaardigheid minstens 10 keer uit

Voor de eerste keer iets uitproberen voelt altijd ongemakkelijk. Een goede reflectie toepassen en dan ook nog met de juiste toonzetting zal de eerste keer zeker niet lukken. Die komt vaak onzeker, gekunsteld en onbeholpen over. Vaak hebben de professionals dan al de neiging om te concluderen dat reflecties niet effectief zijn. De verleiding is dan groot om weer terug te vallen in de oude routines. Het gaat er om dat elke nieuwe vaardigheid meerdere keren geoefend wordt. Een nieuwe vaardigheid moet ‘inslijten’, moet routinematig worden.

Eerst kwantiteit dan kwaliteit


 Er zijn verschillende studies gedaan naar wat nu de beste manier is om een nieuwe taal te leren. En ook naar de manier waarop kleine kinderen leren praten. Dat begint in ieder geval niet door mensen vooraf te leren oefenen met het correct toepassen van verschillende verleden tijden (voltooid, onvoltooid, enz). Het leren gaat vooral het snelst als mensen veelvuldig oefenen en dat het zeker in de beginfase er nog niet op aankomt om dingen op de enige juiste wijze toe te passen. Als mensen veel geoefend hebben, ontwikkelen ze meer zelfvertrouwen, zijn ze zich bewuster van de dingen die ze nog niet goed beheersen en kunnen zich dan concentreren op de kwaliteit. Dan kunnen zij zich ontwikkelen toe de excellente professional. Deze regel heeft ook effect voor de wijze waarop de trainer met feedback om moet gaan. Het heeft weinig zin en het leidt ook niet tot het versterken van het zelfvertrouwen als er bij de eerste de beste fout al direct corrigerend opgetreden wordt. Een goede trainer daagt mensen uit, stimuleert het uitproberen en coacht op het volhouden.

Oefen in veilige situaties


 Als de lezer van deze werkwijzer zo enthousiast is over deze methode, is dat een mooi resultaat. Toch is het niet verstandig om daar met het eerstvolgende gesprek met een werkgever direct mee aan de slag te gaan. De kans op een blooper is dan groot. Het kan een negatief effect op de klant hebben en het werkt ook averechts op het zelfvertrouwen van de professional. Nieuwe spelconcepten in het voetballen worden op het trainingsveld uitgeprobeerd en verbeterd. Oefen in eerste instantie onder elkaar en schakel daar ervaren professionals en trainers bij. Ook het inschakelen van werkgevers bij trainingen is zinvol. Vaak doen werkgevers daar ‘om niet’ aan mee, omdat ze het zinvol, leuk en eervol vinden als ze een bijdrage kunnen leveren in het opleiden van professionals. En voor het eerste uitproberen bij klanten geldt: kies nooit een belangrijke klant, begin in plaats daarvan met een kleine, en het is ook makkelijker met klanten die u al goed kent. Of bij een klant waarbij u niet veel te verliezen heeft.

Vakmanschap

Vakmanschap is geen statisch begrip. Goede professionals blijven kritisch met hun vak bezig en vragen zich voortdurend af wat effectief is of beter kan. Voortdurend evalueren van methoden, die extern laten onderzoeken en daar als professionals over debatteren, leidt tot nieuwe inzichten en verbeteringen.

Bij vakmanschap hoort een professionele standaard. Professionals in het veld moeten middels een proeve van bekwaamheid bewijzen aan die standaard te voldoen.